Perunkirjoitus — waa maxay, sidee loo sameeyaa, maxaase dhaca haddii aad ka daahdo?

Tilmaan · La cusboonaysiiyay 26.4.2026

Perunkirjoitus — waa maxay, sidee loo sameeyaa, maxaase dhaca haddii aad ka daahdo?

Perunkirjoitus waa hawl sharci ah oo lagu taxo hantida iyo deymaha ku jira hanti-dhawrka qofka dhintay, waxaana lagu qoraa perukirja. Finland gudaheeda waa in lagu sameeyaa 3 bilood gudahood laga bilaabo geerida (Perintökaari 20:9). Tilmaantan waxa ay tallaabo-tallaabo u sharxaysaa sida loo qabanqaabiyo perunkirjoitus, dukumentiyada aad u baahan tahay iyo sida looga fogaado khaladaadka ugu caansan.

Si kooban

Perunkirjoitus waxaa la sameeyaa 3 bilood gudahood laga bilaabo geerida, perukirja-na waxaa loo gudbiyaa Verohallinto 1 bil gudaheed laga bilaabo kulanka — wadar ahaan qiyaastii 4 bilood. Waxaad u baahan tahay sukuselvitys, saldotodistukset laga helo bangiyada, qiimaha guryaha/kiinteistöoyinka, dardaaran iyo deymaha. Hanti-dhawr fudud adigu waad samayn kartaa; mid adag waxaa fiican in loo dhiibo xirfadle (400–1 200 € bangiga). Daahitaanku wuxuu keenaa ganaax daahitaan oo ah 50–4 500 € iyo suurtagalnimada kordhin cashuureed.

Tusmo

1. Waa maxay perunkirjoitus
2. Muddada 3 bilood ah — iyo sida loo xisaabiyo
3. Yaa qabanqaabiya, yaase la casuumaa
4. Maxaad u baahan tahay — liiska dukumentiyada
5. 5-ta khalad ee ugu caansan
6. Perukirja Verohallinto — 1 bil laga bilaabo kulanka
7. Haddii aad ka daahdo — waqti dheeraad ah iyo cawaaqibka
8. Adigu mise xirfadle — isbarbardhig kharash

1. Waa maxay perunkirjoitus

Perunkirjoitus waa hawl sharci ah oo lagu taxo laguna qiimeeyo hanti-dhawrka ka hadhay qofka dhintay — dhammaan hantida iyo deymaha. Hawsha gudaheeda waxaa la diyaariyaa perukirja, taas oo ah “balance sheet”-ka rasmiga ah ee hanti-dhawrka. Perukirja waxaa ka muuqda:

• Xogta shakhsiga ah ee qofka dhintay iyo dhaxlayaasha
• Hantida qofka dhintay maalinta geerida (xisaabaadka, kiinteistöoyinka, gaadiidka, alaabta guur-guurta)
• Deymaha qofka dhintay iyo mas’uuliyadaha kale
• Avio-osuus ee qofka laga dhintay (haddii uu guur jiray)
• Dardaaran suurtagal ah iyo saamayntiisa

Labada ujeeddo ee ugu muhiimsan ee perukirja waa: 1) go’aaminta canshuurta dhaxalka ee Verohallinto iyo 2) qaybinta dhaxalka iyo maamulka hanti-dhawrka ee dhex mara dhaxlayaasha. Intaa waxaa dheer, bangiyada, shirkadaha caymiska iyo hay’adaha dowladda waxay u baahan yihiin perukirja si ay ula macaamilaan hanti-dhawrka.

2. Muddada 3 bilood ah — iyo sida loo xisaabiyo

Perunkirjoitus waa in la qabtaa 3 bilood gudahood laga bilaabo maalinta geerida (Perintökaari 20:9). Muddada waxaa lagu xisaabiyaa maalmo kalandar ah, ma aha maalmo shaqo: haddii maalinta geeridu tusaale ahaan tahay 15.1., kulanka perunkirjoitus waa in la qabtaa ugu dambayn 15.4.

Muddadu maxay tilmaamaysaa?

Muddadu waxay khusaysaa qabashada perunkirjoitus — ma khusayso dirista perukirja ee Verohallinto. Sidaas darteed kulanka waa in lagu qabtaa 3 bilood gudahood, laakiin perukirja waxaa loo gudbin karaa ka dib (1 bil gudaheed laga bilaabo kulanka).

Soo koobidda jadwalka

3. Yaa qabanqaabiya, yaase la casuumaa

Qabanqaabinta perunkirjoitus waxaa mas’uul ka ah osakas ka tirsan kuolinpesä, kaas oo sida ugu fiican u yaqaan hantida qofka dhintay — badanaa qofka laga dhintay ama dhaxlaha ugu dhow. Ficil ahaan waxaa fiican in hal qof qaato hoggaanka: inuu ururiyo dukumentiyada, doorto uskotut miehet, oo ku heshiiyo waqtiga kulanka.

Osakkaat la casuumayo

• Dhaxlayaasha sida ay u kala horreeyaan Perintökaari: rintaperilliset → waalidiin → walaalo → qaraabada nuska ah → qaraabo ka sii fog
• Qofka laga dhintay (guur ku jiray waqtiga geerida) — sidoo kale qof laga dhintay oo aan carruur lahayn
• Dadka hela yleistestamentti, haddii qofka dhintay hantida u dardaarmay qof ama urur gaar ah
• Avopuoliso MA aha osakas ka tirsan pesä, haddii dardaaranku uusan siinaynin booska yleistestamenttisaaja. Akhri xuquuqda avopuoliso →

Uskotut miehet

Sharci ahaan waxaa loo baahan yahay laba uskottua miestä (PK 20:2), kuwaas oo iyagu aan ahayn osakkaat hanti-dhawrka. Waxay u shaqeeyaan qiimeeyayaal dhexdhexaad ah — waxay hubiyaan jiritaanka hantida iyo qiimaheeda, waxayna saxiixaan perukirja. Uskottu mies waxaa loo dooran karaa qof kasta oo qaangaar ah. Ficil ahaan badanaa waa saaxiib qoyska ah, juristi ama shaqaale ka tirsan adeegga perunkirjoitus ee bangiga.

Dirista casuumaadaha

Dhammaan osakkaat hanti-dhawrka waa in loo diro casuumaad perunkirjoitus — waxaa ugu wanaagsan warqad diiwaangashan si caddeyn loo helo. Casuumaaddu waa inay ku jirtaa taariikhda, goobta iyo saacadda kulanka. Si kastaba ha ahaatee, osakas waajib kuma aha inuu yimaado. Kulanka waa la qaban karaa xitaa haddii ay goobta joogaan oo keliya qabanqaabiyaha iyo uskotut miehet.

4. Maxaad u baahan tahay — liiska dukumentiyada

Bilow ururinta dukumentiyada isla marka geeridu dhacdo — sukuselvitys iyo saldotodistukset badanaa waa kuwa ugu gaabiska badan, waxayna qaataan 2–6 toddobaad. Daabac liiskan oo calaamadee marka mid kasta diyaar noqdo.

• Sukuselvitys / virkatodistukset
  • Ka dalbo DVV (digi- ja väestötietovirasto) ama kaniisaddii degmadii qofka dhintay. Sukuselvitys waxay muujisaa dhammaan dhaxlayaasha.
• Saldotodistukset dhammaan bangiyada
  • Xaaladda maalinta geerida, bangi kasta si gaar ah. Bangigu wuxuu u baahan yahay virkatodistus ama perukirja.
• Qiimaha kiinteistöoyinka
  • Kiinteistörekisteriote ee Maanmittauslaitos + qiimeyn (wakiil guri, qiimihii iibkii ugu dambeeyay ee deriska, ama qiimeyn rasmi ah).
• Dardaaran
  • Dardaaranka asalka ah, haddii uu jiro. Meelaha lagu kaydin karo: dukumentiyada Suomi.fi, kotinotaari, kaydka juristi, sanduuqa bangiga.
• Avioehtosopimus
  • Haddii qofka dhintay uu guursanaa oo avioehto la sameeyay. Waxay saamaysaa avio-osuus ee qofka laga dhintay.
• Liiska deymaha iyo amaahda
  • Amaahda guriga, amaahda isticmaalka, opintolaina, kaarka deynta, verovelat. Ka codso saldotodistus dayn-bixiye kasta.
• Vakuutuskirjat
  • Henkivakuutus, ryhmähenki (TRHV), eläkevakuutukset, kotivakuutus, ajoneuvovakuutukset.
• Canshuur-celintii ugu dambaysay ee qofka dhintay
  • Waxay caawisaa in la aqoonsado dakhliga, hantida iyo xisaabaadka suurtagalka ah ee maqan.
• Rasiidhada kharashyada aaska
  • Kharashyada aaska waxaa laga jaraa hantida hanti-dhawrka marka canshuurta dhaxalka la go’aaminayo.

Talo: Bangiyadu waxay ku siin karaan saldotodistus keliya marka aad caddeyso xiriirkaaga qofka dhintay. Marka hore ka dalbo sukuselvitys DVV — meel kasta way ka shaqaysaa.

5. 5-ta khalad ee ugu caansan perunkirjoitus

1. 1. Qiimaha guriga oo la qiimeeyo si hoose

   Khaladka ugu badan: perukirja waxaa lagu qoraa qiimaha guriga iyadoo lagu salaynayo “qiimihii iibka asalka ahaa” ama qiime canshuureed hore. Verohallinto waxay u baahan tahay qiimaha suuqa ee maalinta geerida — qiimaha iibka ee suuragalka ah. Qiime aad u hooseeya wuxuu keenaa kordhin cashuureed haddii guriga si dhow loogu iibiyo qiime ka sarreeya. Ka qaado qiimeyn wakiil guri ama isticmaal qiimaha guri la mid ah oo dhowaan lagu iibiyay deriska.

2. 2. Xisaabaadka iyo maalgashiyada dibadda oo la illaawo

   Xisaabaadka bangiyada dibadda, sanduuqyada maalgashiga iyo kryptovaluutta ee qofka dhintay waxay ka mid yihiin perukirja, xitaa haddii mar hore lagu canshuuray waddanka isha. Dhaxlayaasha Finnish-ka ah waxay canshuur ka bixinayaan dhaxalka adduunka oo dhan. Ka hubi canshuur-celinta qofka dhintay dakhliga dulsaarka iyo dakhliga dibadda.

3. 3. Dhammaan dhaxlayaasha oo aan la casuumin

   Sukuselvitys waxay soo bandhigi kartaa dhaxlayaal aadan ogeyn — tusaale ahaan farac qofka dhintay oo ku nool dibadda, walaalo nus ah ama furriimo hore. Haddii dhaxle laga tago oo aan la casuumin, perukirja waxay yeelanaysaa cillad qaab ahaan ah waxaana khasab noqon karta in mar kale la qabto. Dalbo sukuselvitys dhammeystiran oo casuum dhammaan — xitaa meel fog.

4. 4. Deymaha oo si dhiman loo sheego

   Haddii deymaha ka maqan yihiin perukirja, qiimaha saafiga ah ee dhaxalka ee canshuurta lagu salaynayo si macmal ah ayuu u kacayaa, dhaxlayaashuna waxay bixiyaan canshuur dhaxal oo aan loo baahnayn oo sare. Ka codso dayn-bixiye kasta saldotodistus ku saabsan deynta maalinta geerida: amaahda bangiga, amaahda isticmaalka, kaarka deynta, opintolaina, verovelat. Kharashyada aaska iyo kharashyada perunkirjoitus sidoo kale waa laga jari karaa.

5. 5. Xuquuqda qofka laga dhintay oo la iska indho tiro

   Avio-osuus iyo tasinkoprivilegi ee qofka laga dhintay ee guur ku jiray waa in lagu tixgeliyaa perukirja — haddii kale qofka laga dhintay waxaa laga jari karaa lacag isaga/iyada u taallay. Qofka laga dhintay sidoo kale wuu haysan karaa hallintaoikeus ee guriga wadajirka ah (PK 3:1a). Haddii qaybinta kuolinpesä ay muran tahay, ka fiirso in pesänjakaja laga codsado käräjäoikeus. Akhri xuquuqda qofka laga dhintay →

6. Perukirja Verohallinto — 1 bil laga bilaabo kulanka

Perukirja oo leh saxiixyo iyo lifaaqyo waa in loo gudbiyaa Verohallinto 1 bil gudaheed laga bilaabo kulanka perunkirjoitus. Sidaas wadar ahaan waa 3 + 1 = qiyaastii 4 bilood geerida ka dib, haddii aad kulanka qabato maalinta ugu dambaysa ee muddada.

Hababka gudbinta

• OmaVero (vero.fi) — gudbin elektaroonig ah, si xooggan ayaa loo talinayaa; xaqiijinta ugu dhakhsaha badan, dib ayaad u sixi kartaa
• Boostada — warqad diiwaangashan oo loo diro cinwaanka Verohallinto ee canshuurta dhaxalka
• Goob adeeg oo Verohallinto — perukirja waxaad u dhiibi kartaa si shakhsi ah

Lifaaqyada khasabka ah

• Sukuselvitys (DVV ama kaniisad)
• Saldotodistukset bangi kasta
• Dardaaran suurtagal ah
• Avioehto suurtagal ah
• Qiimeynta kiinteistöoyinka (haddii hanti ma-guurto ah jirto)
• Rasiidhada kharashyada aaska (jariid ahaan)

Verohallinto waxay ka shaqaysaa perukirja waxayna go’aanka canshuurta dhaxalka u dirtaa dhaxlayaasha badanaa 4–8 bilood ka dib marka perukirja timaaddo. Akhri faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan canshuurta dhaxalka →

Si otomaatig ah u xisaabi taariikhaha saxda ah ee perunkirjoitus-kaaga

Geli maalinta geerida, waxaadna heli doontaa muddada kama-dambaysta ah ee saxda ah (3 bilood perunkirjoitus, 4 bilood perukirja, 9 bilood canshuurta dhaxalka), dhacdooyin lagu soo dejisan karo kalandarka Apple/Google iyo xusuusinno email ah.

Samee jadwal shakhsi ah →

7. Haddii aad ka daahdo — waqti dheeraad ah iyo cawaaqibka

Waqti dheeraad ah waxaa fiican in la codsado ka hor inta muddadu dhammaan

Verohallinto waxay bixisaa waqti dheeraad ah sabab macquul ah awgeed, marka codsiga la sameeyo ka hor dhammaadka muddada 3 bilood. Codsiga waxaa lagu samayn karaa OmaVero (vero.fi) ama foom warqad ah. Waqti dheeraad ah waxaa badanaa la bixiyaa 1–3 bilood mar kasta, waana la codsan karaa mar kale.

Sababo sax ah: hanti ama dhaxlayaal dibadda jooga, muranno u dhexeeya dhaxlayaasha, xanuun daran oo ku dhaca qoyska qabanqaabiyaha, dukumentiyo ka daaha hay’adaha, ganacsi adag. “Waan illoobay” ma aha sabab sax ah.

Cawaaqibka haddii perunkirjoitus ka daahdo iyadoo aan waqti dheeraad ah la helin

• Ganaax daahitaan: badanaa 50–200 € daahid caadi ah (dhowr toddobaad). Kiisaska daran, xadka ugu sarreeya waa 4 500 €.
• Kordhin cashuureed: haddii perukirja gabi ahaanba aan la gudbin, Verohallinto waxay ku dari kartaa 5–30 % kordhin cashuureed canshuurta dhaxalka korkeed.
• Canshuurin qiyaas ah: perukirja la’aanteed Verohallinto waxay qiimeysaa hantida qofka dhintay qiyaas ahaan — badanaa si aan u fiicnayn dhaxlayaasha, sababtoo ah deymaha iyo jariidaha lama tixgeliyo.
• Arrimaha bangiga oo xirmaya: perukirja la’aanteed ma maarayn kartid arrimaha bangiga ee kuolinpesä — xisaabaadku way sii xirnaanayaan, iibinta gurigana way istaagaysaa.

Haddii aad hore u daahday: codso waqti dheeraad ah isla markiiba, xitaa haddii 3 bilood hore u dhaafeen. Verohallinto badanaa way ka dabacsan tahay haddii aad adigu si iskaa ah ula xiriirto, marka loo eego haddii ay iyadu kugu khasbanaato inay perukirja kaa dalbato.

8. Adigu mise xirfadle — isbarbardhig kharash

Kharashyada waxaa laga jaraa canshuurta dhaxalka — kharashyada diyaarinta perukirja waa laga jari karaa hantida kuolinpesä. Ficil ahaan mushaharka xirfadlaha “wuu is bixiyaa” iyadoo loo marayo jariid cashuureed qiyaastii 7–33 % (iyadoo ku xiran fasalka canshuurta).

Talooyinkayaga: marka hore isku day adigu haddii hanti-dhawrku fudud yahay. Haddii aadan hubin — ama hanti-dhawrku leeyahay arrimo dibadda ah, muranno, dardaaran ama ganacsi — dooro xirfadle. Waqtiga la badbaadiyo iyo khaladaadka laga fogaado badanaa way ka qiimo badan yihiin mushaharka.

Waxaad 2 daqiiqo ku helaysaa jadwalkaaga perunkirjoitus

Ka jawaab dhowr su’aalood, markaas waxaan xisaabinaynaa muddada kama-dambaysta ah ee saxda ah, liiska dukumentiyada iyo tallaabooyinka xiga.

Samee qorshahaaga hawleed →

Su’aalaha inta badan la isweydiiyo

Perunkirjoitus ma khasab baa?

Haa. Perunkirjoitus waa waajib sharci ah ka dib qof kasta oo Finland ku dhinta — xitaa marka pesä-du ku dhowaad hanti la’aan tahay ama qofka dhintay lahaa deymo ka badan hantida. Ka reebista keliya waa perukirja ee “köyhän pesän” sida ku cad cutubka 20 ee Perintökaari, taas oo lagu samayn karo qaab fudud, laakiin iyadana waa in la sameeyaa.

Yaa waajib ku ah inuu qabanqaabiyo perunkirjoitus?

Qabanqaabinta perunkirjoitus waxaa mas’uul ka ah pesän osakas oo maamula kuolinpesä ama sida ugu fiican u yaqaana hantida qofka dhintay — badanaa qofka laga dhintay ama dhaxlaha ugu dhow. Ficil ahaan qabanqaabiyuhu badanaa waa mid ka mid ah dhaxlayaasha, kaas oo casuuma osakkaat kale oo doorta uskotut miehet. Hawsha waxaa loo igman karaa juristi, xafiiska aaska, adeegga perunkirjoitus ee bangiga ama tilitoimisto.

Perunkirjoitus ma samayn karaa anigu?

Haa, haddii pesä-du fudud tahay — hal ama laba dhaxle, hanti yar, dardaaran iyo avioehto midna ma jiro, kiinteistöoyin ama ganacsi ma jiro. Waxaad u baahan tahay foomka perunkirjoitus (qaabka Verohallinto), laba uskottua miestä kulanka iyo dhammaan lifaaqyada. Haddii adigu samayso, kharashku wuxuu ahaanayaa qiyaastii 50–200 € (sukuselvitys, boosto, koobi). Pesä adag waxaa fiican in xirfadle la qorto.

Maxay uskotut miehet sameeyaan?

Laba uskottua miestä waa shuruud sharci ah (PK 20:2). Iyagu ma matalaan dhaxlayaasha, balse waxay u shaqeeyaan qiimeeyayaal dhexdhexaad ah — waxay hubiyaan jiritaanka hantida iyo qiimaheeda, waxayna saxiixaan perukirja. Uskotut miehet waxaa loo dooran karaa qof kasta oo qaangaar ah oo aan isagu ahayn osakas hanti-dhawrka. Ficil ahaan badanaa waa saaxiibo, qaraabo ama juristi.

Maxaa dhacaya haddii aanan helin dhammaan dhaxlayaasha ama cinwaannada?

Ka dalbo sukuselvitys dhammeystiran DVV (Digi- ja väestötietovirasto) — sukuselvitys waxay muujisaa dhammaan dhaxlayaasha sharciga ah. Haddii aan la garanayn meesha dhaxle joogo, waxaad käräjäoikeus ka codsan kartaa amar si xaaladda loo caddeeyo. Perunkirjoitus waa la qaban karaa xitaa haddii dhammaan dhaxlayaashu aysan goobta joogin — haddana waxaa loo diraa casuumaad warqad diiwaangashan ah.

Dhaxle dibadda ku nool ma khasab baa inuu yimaado?

Maya. Waxaa ku filan in dhaxlaha dibadda ku nool uu warqad ahaan ku helo casuumaad perunkirjoitus. Wuxuu ka qayb geli karaa meel fog (video), wuxuu awood u siin karaa dhaxle kale inuu matalo, ama wuu ka maqnaan karaa. Perunkirjoitus way soconaysaa marka casuumaadda si habboon loo diray. Lifaaq ahaan waxaa loo baahan yahay xogta shakhsiga iyo cinwaanka qofka dibadda ku nool.

Muddada 3 bilood ah ma lagu heli karaa waqti dheeraad ah?

Haa, sabab macquul ah awgeed. Waqti dheeraad ah waxaa laga codsadaa Verohallinto OmaVero ama foom warqad ah ka hor dhammaadka muddada 3 bilood. Sababaha saxda ah waxaa ka mid ah tusaale ahaan: hanti dibadeed oo adag, muranno u dhexeeya dhaxlayaasha, xanuun daran, dukumentiyo ka daaha hay’adaha. Waqti dheeraad ah waxaa badanaa la bixiyaa 1–3 bilood mar kasta.

Maxaa dhaca haddii aan ka daaho perunkirjoitus?

Verohallinto waxay soo rogtaa ganaax daahitaan, kaas oo badanaa ah 50–200 € daahid caadi ah, wuxuuna gaari karaa ilaa 4 500 € kiisaska daran. Haddii perukirja gabi ahaanba aan la gudbin, Verohallinto waxay canshuurta dhaxalka ku qiimeysaa qiyaas ahaan — badanaa si aan u fiicnayn dhaxlayaasha. Xaaladda ugu xun Verohallinto waxay soo rogi kartaa kordhin cashuureed oo ah 5–30 % canshuurta. Codso waqti dheeraad ah isla marka aad ogaato inaad daahday.

Ilaha

• Perintökaari (40/1965) cutubka 20 — qabashada perunkirjoitus: finlex.fi
• Verohallinto — Perukirja iyo gudbinteeda: vero.fi
• DVV — Sukuselvitys iyo virkatodistukset: dvv.fi
• Maanmittauslaitos — Kiinteistörekisteriote iyo xogta qiimaha iibka: maanmittauslaitos.fi

Sidoo kale akhri

• Perinnönjako — goorma iyo sidee loo qaybiyaa kuolinpesä →
• Qof kuu dhow ayaa dhintay — tilmaan tallaabo-tallaabo ah →
• Canshuurta dhaxalka 2026 →
• Xuquuqda qofka laga dhintay →
• Kuolinpesä bangiga dhexdiisa →
• Su’aalaha inta badan la isweydiiyo →

Tani waa macluumaad guud, ma aha talo sharci ama canshuureed. Xaalad gaar ah, la tasho Verohallinto, oikeusaputoimisto ama juristi.